Op deze pagina

Meer informatie

Meer informatie

Wat is het verschil tussen seksuele voorlichting en relationele en seksuele vorming?

De focus van seksuele voorlichting ligt op het gebruik van condooms, zich laten testen op soa en een anticonceptievorm kiezen die bij je past. Voortplanting en soa worden meestal bij biologie behandeld. Relationele en seksuele vorming gaat over het ondersteunen van jongeren bij hun seksuele en relationele ontwikkeling. In de Richtlijn seksuele en relationele vorming, visie, doelen en uitgangspunten staat wat jongeren in verschillende fasen van hun ontwikkeling zouden moeten weten en kunnen. Bij relationele en seksuele vorming horen veel meer thema’s: het bespreekbaar maken van relaties, seksuele diversiteit, het aangeven van wensen en grenzen en het gebruik van anticonceptie. Het merendeel van de jongeren geeft aan dat zij deze thema’s missen in de voorlichting op school.

Wanneer beginnen jongeren met seks?

De helft van alle 14-jarige jongeren heeft wel eens gezoend. Jongens doen dat wat eerder dan meisjes. Met 18,0 jaar heeft de helft van alle jongeren tussen de 12 en 25 jaar ervaring met geslachtsgemeenschap gehad. In 2012 was dat met 17,0 jaar het geval. Jongeren beginnen dus niet steeds vroeger met seks. Wel komt voor veel jongeren de eerste keer onverwacht. Sommige jongeren zijn zelfs overgehaald: van de meisjes zegt 14 procent te zijn overgehaald tot de eerste keer geslachtsgemeenschap. Bij jongens is dat 5 procent. Over het algemeen geldt dat jongeren met een lager opleidingsniveau eerder seksueel actief zijn. Op het vmbo heeft 22 procent van de 14- en 15-jarigen wel eens geslachtsgemeenschap gehad. Bij leeftijdgenoten op havo en vwo geldt dat voor 7 procent.

 

Wat is de invloed van religie?

Gelovige meisjes hebben minder ervaring met seks dan niet-gelovige meisjes. Dit geldt voor zowel christelijke als islamitische meisjes. Bij jongens is dit verschil niet te zien. Drie kwart van de jongeren gebruikt de eerste keer een condoom. Islamitische meisjes en christelijke meisjes gebruiken de eerste keer minder vaak een condoom dan niet religieuze meisjes tussen de 12 en 25 jaar.

  

Hoe komen jongeren aan informatie?

Ouders zijn vaak te laat met het geven van voorlichting. Veel ouders vinden het nog niet nodig om het onderwerp seksualiteit aan te kaarten. Ze gaan er vanuit dat hun kind nog niet met seks bezig is. Daarnaast vinden veel ouders het lastig om hierover met hun kind te praten. Verder geven ouders niet altijd de juiste informatie. In sommige gezinnen heersen bijvoorbeeld misvattingen over het maagdenvlies. Er zijn ook ouders die zeggen dat je van anticonceptie onvruchtbaar wordt. Ook daarom is het belangrijk dat jongeren goed worden voorgelicht en dat ze naar betrouwbare informatiebronnen worden verwezen.

Bovendien kunnen leerlingen op school met elkaar het gesprek aangaan over seksualiteit. Dat levert andere vaardigheden op dan het gesprek thuis: hoe praat je bijvoorbeeld over condooms? Welke verschillende opvattingen kun je hebben over relaties en seksualiteit, vanuit verschillende culturele perspectieven? Hoe kun je deze verschillen respecteren? Seksuele en relationele vorming op school geeft dus een belangrijke toevoeging en zorgt voor een bredere kijk op het thema.

Goed geïnformeerde jongeren maken weloverwogen keuzes en hebben op een latere leeftijd voor de eerste keer seks (en bovendien prettiger en veiliger). Ruim 90 procent van de jongeren heeft op school informatie gekregen over voortplanting, anticonceptie en soa. Minder vaak gaat het over homoseksualiteit, het aangeven van wensen en grenzen en seks in de media. Jongens kijken eerst op internet als ze iets willen weten over seks, meisjes praten eerst met vriendinnen. 73 procent van de jongens bekeek het afgelopen jaar een pornosite, tegenover 21 procent van de meisjes. In totaal vindt 33 procent van de jongens en 15 procent van de meisjes porno leerzaam. Jongeren geven zelf aan dat ze het belangrijk vinden om op school lessen over relaties en seksualiteit te krijgen. Ze willen het hebben over hoe je met elkaar omgaat en hoe je seks leuker maakt. Deze tabel laat zien welke informatie leerlingen op school hebben ontvangen op het gebied van relaties en seksualiteit.

 

Wat vinden ouders van seksuele voorlichting op school?

De meeste ouders zijn er blij mee. Ook zijn veel ouders blij dat de school hen informatie geeft en dat ze de kans krijgen om hier met andere ouders over te praten. Soms krijgen scholen negatieve reacties van ouders. Bijvoorbeeld omdat ze zelf seksuele voorlichting willen geven. Of omdat ze bang zijn dat de school met deze lessen seksueel gedrag bij hun kind aanmoedigt.

 

De school kan negatieve reacties wegnemen door ouders vroegtijdig te informeren over de lesinhoud en de seksuele voorlichting op school. Hierbij kan school benadrukken dat het gaat om het weerbaar maken van de leerlingen, zodat ze zelf verstandige keuzes kunnen maken en hun grenzen durven aangeven. Vaak neemt dit de weerstand weg omdat veel ouders een verkeerd beeld hebben van de inhoud van de lessen. Bovendien wordt het na een aantal jaren heel gewoon dat de school deze lessen geeft en verdwijnt de weerstand.

 

Waarom zou ik voor Lang Leve de Liefde kiezen?

Lang Leve de Liefde is tot op heden het enige effectief bewezen lespakket op het gebied van seksuele voorlichting in Nederland. Met het lespakket kunnen docenten in de onderbouw van het voortgezet onderwijs leerlingen ondersteunen bij het maken van gezonde keuzes in liefde, relaties, seksualiteit en veilig vrijen. Lang Leve de Liefde behandelt relaties en seksualiteit vanuit verliefdheid, waar bijna iedereen wel ervaring mee heeft, en besteedt aandacht aan de leuke kanten van seks. Daarbij is het een alles-in-een-pakket: compleet, praktisch en flexibel. Lichamelijke ontwikkeling, gevoelens en verliefdheid, soa en anticonceptie en ook seksuele diversiteit en het aangeven van wensen en grenzen komen aan bod.

 

Veel docenten voelen zich ongemakkelijk, zijn gastlessen dan niet beter?

Nee, leerlingen durven aan hun eigen docent meer te vragen tijdens en na de les. Daarom werkt het beter als de eigen docent deze lessen verzorgt. Docenten die bang zijn dat ze zich ongemakkelijk voelen bij het onderwerp seksualiteit, kunnen de docentenworkshop volgen van de GGD Amsterdam. Het blijkt dat docenten hierdoor schroom verliezen en enthousiast raken om met de lessen aan de slag te gaan. In de training staan we stil bij drempels en dilemma’s die docenten kunnen ervaren. Met de docentenworkshop haalt de school dus expertise in huis en kunnen leerlingen in school altijd bij iemand terecht. De ervaring leert dat het geven van de lessen steeds gemakkelijker zal gaan.

 

Is er een vervolg na Lang Leve de Liefde in de 2e klas?

Ja, Lang Leve de Liefde heeft diverse aanvullende modules en ook een herhalingslespakket voor de bovenbouw. Daarnaast zijn er veel andere materialen. Vanaf het 1e jaar kan zo een doorlopende leerlijn relationele en seksuele vorming worden opgesteld. Terugkerende aandacht voor het thema relaties en seksualiteit in zowel onderbouw als bovenbouw vergroot de effectiviteit. Dit is belangrijk omdat leerlingen elk jaar in een andere ontwikkelingsfase zitten en omdat herhaling van de lesstof effectief is. De GGD Amsterdam kan de school hierbij ondersteunen.

 

Is er in Lang Leve de Liefde aandacht voor homoseksualiteit?

Ja, homoseksualiteit is vanaf de eerste les in het lesmateriaal verwerkt. Een jongen vertelt in het lesfilmpje dat hij homo is. Ook is er een verwerkingsopdracht over verliefd worden op iemand van hetzelfde geslacht. Wanneer u extra les wilt geven over homoseksualiteit of seksuele diversiteit, dan zijn er aanvullende lessen beschikbaar.

 

Sexting en grooming: wat zijn dat?

Sexting is het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media. De term bestaat uit seks (de inhoud is seksueel getint) en texting (de vorm, zoals WhatsApp). De impact hiervan op slachtoffers is enorm.

Grooming is een werkwijze van (vaak) mannen die het vertrouwen winnen van kinderen waarna zij hen seksueel misbruiken. Dat gebeurt via internet, maar ook via ontmoetingen in real life. Het gaat ook om mannen die kinderen voor zich winnen om ze aan te zetten tot prostitutie activiteiten.

 

Lees meer over seksuele gezondheid van jongeren in Nederland in het boek Seks onder je 25e of lees de samenvatting uit 2017. Verder vindt u hier nog meer informatie over seksuele vorming.