Verschillende onderzoeken bevestigen dat sociaal-emotionele competenties samenhangen met schoolprestaties. Scholieren die zich meer verbonden voelen met hun school en over betere sociale en emotionele vaardigheden beschikken (emotieregulatie, emotionele intelligentie, besluiten nemen, probleemoplossende vaardigheden, positief sociaal gedrag) zijn beter gemotiveerd en halen betere cijfers. Een positief zelfbeeld is geassocieerd met betere schoolprestaties en vice versa.

Welke pedagogische opdracht heeft u voor uw school geformuleerd voor welbevinden en sociale veiligheid? En hoe realiseert u deze? Welke kernwaarden, doelen en schoolregels horen daarbij? De antwoorden op deze vragen staan beschreven in de visie en het beleid van de school.

Wat kan de school doen?

Beleid
Beschrijf in uw beleid (schoolplan) hoe uw school wil bijdragen aan het bevorderen van het welbevinden en de sociale veiligheid van leerlingen. De informatie uit de jaarlijkse monitor (zie pijler Signaleren) kan hierbij worden gebruikt om dit beleid vorm te geven.  in het schoolplan staat in ieder geval informatie beschreven over de lesprogramma’s, sociaal veilige omgeving, signaleren en doorverwijzen en de communicatie met ouders. De adviseur Gezondheid en Leefstijl van de GGD Amsterdam kan u hierbij ondersteunen.

 

Voor het ontwikkelen van het beleid is het een goed uitganspunt om enkele kernwaarden te bepalen zoals verbondenheid, veiligheid, respect voor elkaar, openheid in communicatie en waardering voor verschillen. Besteed aandacht aan deze kernwaarden in een schoolplan of veiligheidsplan, een pestprotocol, gedragsregels en beschrijf ook duidelijk hoe deze worden gehandhaafd.

 

Visie

Wanneer uw school aan de slag gaat met het thema welbevinden en sociale veiligheid is het aan te bevelen een visie te ontwikkelen over/op wat uw school aan leerlingen en medewerkers wil meegeven over het thema. Of wilt u uw reeds bestaande visie met betrekking tot welbevinden en sociale veiligheid aanscherpen?

 

Belangrijk is dat de hele school en directie achter deze visie staan. Vandaar dat het goed is om het hele schoolteam te laten meedenken. Als vanuit de onderwijsvisie helder geformuleerd is wat de plek van Welbevinden en Sociale Veiligheid moet worden binnen het onderwijs, is het makkelijker om richtlijnen, proto­collen en activiteiten te bepalen. Ook is het goed voor het draagvlak om hier de ouderraad en leerlingen bij te betrekken. Uw adviseur Gezondheid en Leefstijl van de GGD Amsterdam kan hierbij ondersteunen.

 

School- en gedragsregels

Stel concrete en positief geformuleerde school- en gedragsregels (inclusief sancties) over welbevinden en sociale veiligheid op. Uw school stelt schoolregels op over omgangsvormen en over sociaal onveilige situaties (bijvoorbeeld een pestincident). Ook worden er maatregelen geformuleerd als de schoolregels niet worden nageleefd. Betrek leerlingen bij het maken van regels en afspraken die nodig zijn om een veilige en gezellige school te maken.

 

Het opstellen van regels tegen pesten is een van de werkzame elementen om pesten tegen te gaan. Voorbeelden van schoolregels zijn: “We gaan respectvol om met elkaar en de omgeving” en “Leerlingen en leerkrachten luisteren naar elkaar”. Probeer de regels concreet en positief te formuleren, dus wat wil je wél in plaats van wat wil je niet. Bijvoorbeeld “Loop rustig door de gangen”i.p.v. “Niet rennen in de gangen”.

 

Betrokkenheid

Om draagkracht te krijgen, is het belangrijk behalve uw team en leerlingen ook de ouders actief te betrekken bij de beleidsvorming en het opstellen van de schoolregels om welbevinden en sociale veiligheid te bevorderen. Dit kan op schoolniveau via de medezeggenschapsraad of ouderraad maar zeker ook op individueel niveau.

 

Taken en verantwoordelijkheden vastleggen

Beschrijf bij wie de taken en verantwoordelijkheden voor het thema welbevinden en sociale veiligheid binnen de school zijn belegd en voorzie deze taken ook met uren. Dit geldt in ieder geval voor de lesprogramma’s, sociaal veilige omgeving, signaleren en doorverwijzen en de communicatie met ouders.

 

Ouders informeren over het beleid 

Verstrek jaarlijks informatie aan de ouders over het schoolbeleid en de schoolregels rondom welbevinden en de sociale veiligheid. Dit kan tijdens een ouderbijeenkomst, via een ouderbrief of via de schoolgids. De schoolregels (inclusief sancties) rondom omgangsvormen staan vermeld op de schoolwebsite en in de schoolgids.

 

Incidentenregistratie

Het is aan te raden ernstige incidenten van sociale onveiligheid te registreren zodat u inzicht heeft in wie er in herhaling valt. Een incidentenregistratie geeft aan waar en wanneer een incident heeft plaatsgevonden, wat er is gebeurd bijvoorbeeld verbaal of fysiek geweld, grove pesterijen, fraude, vernieling, wapen- of drugsbezit en wie er bij betrokken was. Het in kaart brengen van incidenten helpt scholen inzicht te krijgen in de veiligheidssituatie op school, doeltreffend te handelen bij nieuwe incidenten en maatregelen te treffen om incidenten te voorkomen.

 

Jaarlijkse evaluatie

Bij Gezonde School is een jaarlijkse evaluatie van het beleid en de schoolregels onmisbaar voor een planmatige en structurele aanpak. Een goede evaluatie levert de school nieuwe inzichten: wat gaat goed en wat kan beter? Vanuit de evaluatie kunnen nieuwe ideeën ontstaan om de aanpak beter en efficiënter te organiseren. Evalueren is motiverend en leidt tot grotere betrokkenheid bij het thema welbevinden en sociale veiligheid.

Welke programma's?

Opstellen gedragsregels

Factsheet formuleren gedragsregels
Gedragsregels leveren een belangrijke bijdrage aan het bevorderen van de sociale veiligheid op school. Ze geven aan welk gedrag, offline én online, wenselijk is in de omgang met elkaar. Regels maken duidelijk wat niet mag en helpen ongewenst gedrag te voorkomen. Ook vormen regels een maatstaf voor het nemen van disciplinaire maatregelen.

Spel Gedragen Gedrag VO
In dit spel worden aan de hand van situatieschetsen (ongeschreven) regels en omgangsvormen op de eigen school in kaart gebracht. Het spel kan gespeeld worden door docenten, ouders en leerlingen. Het spel kan als basis dienen om op school in gesprek te gaan over het formuleren van gedragsregels op verschillende thema's.

Model gedragscode medewerker
Met dit model kan de school aan de slag om zelf een gedragscode op te stellen voor het personeel.

 

Informatie antipestcoördinator
Iedere school beschikt over iemand die het aanspreekpunt is voor leerlingen en ouders die te maken krijgen met pesten. Het aanspreekpunt vangt de gepeste leerling (en de ouders) op. Samen brengen ze de situatie in kaart en bekijken ze welke acties mogelijk zijn om de pestsituatie op te lossen. Daarbij verwijst en begeleidt het aanspreekpunt pesten eventueel naar andere medewerkers binnen of buiten de school.


Trainingen antipestcoördinator

Hulpmiddelen voor opstellen protocol

 

Digitaal veiligheidsplan

Het digitaal veiligheidsplan helpt de school om het veiligheidsbeleid binnen de school in beeld te brengen. Het biedt inzicht in wat op orde is en wat nog aandacht behoeft, waarbij aangegeven is waartoe de school wettelijk verplicht is. De online tool helpt de school op weg bij het nemen van de verschillende stappen.