Uw school is verantwoordelijk voor een veilige omgeving waarin leerlingen zichzelf durven te zijn. De veiligheid kan worden vergroot door maatregelen te treffen in de fysieke en sociale omgeving. Docenten hebben ook een belangrijke invloed op het gevoel van veiligheid van leerlingen. Dit kenmerkt zich door positief pedagogisch handelen, een ondersteunende houding, voorbeeldgedrag en verbindende relaties met leerlingen.

Wat kan de school doen?

Veilige inrichting van school

Om onveilige situaties te voorkomen kunt uw school maatregelen treffen om sociaal onveilige situaties te voorkomen. Hierbij kunt u denken aan verlichting in de fietsenstalling en op donkere plekken, open toiletten, toezicht op het schoolplein door schoolmedewerkers en cameratoezicht.

 

Veilige sfeer

Besteed daarnaast voldoende aandacht aan een veilige sfeer op school, zodat iedereen zichzelf kan zijn, zonder gepest te worden. Leerkrachten en leerlingen kunnen samen afspraken maken over hoe ze met elkaar willen omgaan. Het docententeam kan onderling afspraken maken over hoe met elkaar om te gaan en school draagt uit dat iedereen welkom is door specifiek aandacht te geven aan bepaalde thema’s. Een voorbeeld hiervan is Paarse Vrijdag. Hiermee geef je zichtbaarheid aan een open sfeer rondom seksuele diversiteit.

 

Verder wordt in de literatuur wordt vaak een relatie gelegd tussen goed klassenmanagement en het voorkomen van gedragsproblemen. Goed klassenmanagement is preventief van aard omdat hiermee gedragsproblemen worden voorkomen. Bij goed klassenmanagement kan gedacht worden aan:

  1. Regels (stel ze vast, leer ze aan, formuleer gedragsverwachtingen)
  2. Routines (zorg voor duidelijkheid en structuur)
  3. Prijzen (bekrachtig gewenst gedrag)
  4. Consequenties (verbind gevolgen aan probleemgedrag)
  5. Leerlingbetrokkenheid (geef interactief en uitnodigend onderwijs)

Handhaven van regels

Schoolmedewerkers zien er op toe dat sociaal onveilige situaties worden voorkomen. Zorg ervoor dat uw leerlingen altijd gecorrigeerd worden als zij de school- en gedragsregels overtreden in en om de school. Spreek met uw docenten, directieleden en overig personeel af dat zij alert zijn op alle vormen van pesten, agressie en geweld, inclusief die via sociale media. Ook is het belangrijk direct en adequaat op te treden wanneer hier sprake van is. Uit onderzoek blijkt dat toezicht op het schoolplein een van de effectieve bestanddelen is in het verminderen van pesten binnen school. 

 

Practice what you preach

Schoolmedewerkers spelen een cruciale rol in het bevorderen van een positief schoolklimaat. Het is van belang dat uw docenten voorbeeldgedrag vertonen en zich zelf ook aan de school- en gedragsregels houden. Hierbij kunt u denken aan een positieve benadering van leerlingen en collega’s en dat er geen grappen worden gemaakt die kwetsend zijn voor de leerlingen. Het is belangrijk dat uw docenten zich betrokken voelen bij hun leerlingen en aandacht, waardering en respect tonen. Creëer een klimaat waarin medewerkers elkaar feedback durven te geven, bijvoorbeeld door tijdens intervisiebijeenkomsten gedrag en naleving van regels te bespreken.

 

Ouders informeren over opvoeding
Geef ouders jaarlijks informatie over opvoedvaardigheden om het welbevinden van hun kind en de sociale veiligheid te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld in een themabijeenkomst of lezing over de rol van ouders in de opvoeding van pubers. Ook kan er een ouderavond gegeven worden om met ouders wederzijdse verwachtingen te formuleren over het voorkomen, signaleren en aanpakken van pesten.

Welke programma's?

School Wide Positive Behavior Support (SWPBS)  

Leerjaar: alle, schoolbreed        
Niveau: alle        
Duur: implementatie 2 tot 3 jaar
Kosten: op aanvraag
Thema’s: bevorderen van sociaal gedrag en verminderen van gedragsproblemen

Het SWPBS is een schoolbreed programma om sociaal gedrag in en rond de school te bevorderen en gedragsproblemen onder leerlingen te verminderen. Zo kunnen alle leerlingen optimaal profiteren van het onderwijs. SWPBS is een gedragsaanpak waarbij het gehele schoolteam vanuit basiswaarden concrete gedragsregels in en rondom de school opstelt en de leerlingen deze regels actief aanleert.

  

Themabijeenkomst voor ouders over sociale veiligheid

Een manier om ouders te betrekken bij de normen, waarden en omgangsregels van de school is het organiseren van een themabijeenkomst over sociaal-emotioneel welbevinden en sociale veiligheid. U kunt zelf een themabijeenkomst geven of een andere partij uitnodigen. Het advies is dat scholen in ieder geval een deel van de avond zelf invullen. U kunt dan in gesprek gaan over wat de school en ouders op het gebied van welbevinden en sociale veiligheid van elkaar kunnen verwachten. De hier eerder genoemde schoolbrede programma’s bevatten vaak een oudercomponent zoals een ouderavond.

 

Ouderavond sociale veiligheid

Wilt uw school een ouderavond over pesten organiseren? Hier kunt u een voorbeeldprogramma in Powerpoint met bijbehorend draaiboek downloaden.

 

Theatergroepen over (cyber)pesten

Er is veel theateraanbod over (cyber)pesten, maar de kwaliteit is niet door het Nederlands Jeugdinstituut beoordeeld. Laat u zich goed informeren over de inhoud en kwaliteit van het aanbod als u een externe partij betrekt bij de ouderavond. Vraag hierbij advies van uw adviseur Gezondheid en Leefstijl.

Ouderavond Like Me - Playback

Leerjaar: alle        
Niveau: alle        
Duur: 1,5 uur  
Kosten: op aanvraag
Thema’s: sociale veiligheid incl. invloed van social media hierop

Hoe praten ouders met hun kind over pesten? Wanneer straf je als ouders en wanneer niet? Tijdens deze interactieve ouderavond met theater worden ouders begeleid in het voeren van een open gesprek met hun kind. Ouders leren hoe ze hun puber weerbaarder en sociaal vaardiger kunnen maken.

Ouderavond (Whatsapp)groepsdruk en (cyber)pesten – Bureau jeugd en media

Leerjaar: alle        
Niveau: alle           
Kosten: op aanvraag
Thema’s: (WhatsApp)groepsdruk en (Cyber)pesten

Deze ouderavond (met de optie van theater) is gericht op sociale media, waarbij cyberpesten ook aan bod komt. Hoe kun je je kind helpen goed om te gaan met games, sociale media, seks in de media en de afleiding van smartphones bij het maken van huiswerk? Tevens is er de mogelijkheid om deze avond op de wensen van de school af te stemmen.

Aan de slag met groepsvorming


Hulp bij moeilijke groepen

  • ZIEN in de klas - Oplossing in de klas.
    ZIEN in de klas is voor groepen waarin het niet lekker loopt en leerlingen veel conflicten hebben.
  • Het ABC - Weer een gelukkige klas, in je kracht, voor je groep.
    Het ABC kan leerkrachten helpen om de groepsdynamiek en de sfeer in de groep te verbeteren.

 

Praktische hulpmiddelen